TEK TARAFLI KAYIT YÖNTEMİ

          Kanuni defter tutmak zorunda  olanlar, ticari işlemlere ait  kayıtlarının tutulmasında durumlarına uygun olan aşağıdaki iki kayıt yönteminden birisini seçerler. Bunlar;

       -Tek taraflı (basit) kayıt yöntemi

       -Çift taraflı(muzaaf) kayıt yöntemi

       Tek Taraflı (Basit) Kayıt Usulü Özellikleri Ve İşleyişi

       Tek  taraflı  kayıt  sistemi,  işletmenin  gelir  ve  giderlerinin  bir  deftere  kayıt  edildiği her  işlem  için  defterin  yalnızca  bir tarafına  (gelir  veya  gider  tarafına)  kayıt  yapma esasına dayanır.

       Basit  kayıt  sistemine  göre,  ikinci  sınıf  tacirlerin  tutmak  zorunda  olduğu  defter işletme  hesabı  defteri  ve  serbest  meslek  erbabının  tutmak  zorunda  olduğu  defter serbest meslek kazanç defteridir.

        VUK a  göre  işletme  hesabını,  yeni  işe  başlayan  tacirler  ve  VUK un 177.  madesinde belirtilen iş hacmini aşmayan tacirler tutabilirler.

        A. Işletme Hesabı Defteri

        İşletme defterinin sol tarafına gider, sağ tarafına gelirler yazılır.

       Gider  kısmına,  alınan  mallar  veya  alınan  hizmetlerin  tutarları,  satış  iadesi, işletme  faaliyeti  ile  ilgili  giderler  ve  bunlara  ait  indirilecek  KDV  kayıt  edilir.  Ayrıca, amortismana  tabi  iktisadi  kıymetlere  ait  indirilecek  KDV  ve  bunlar  için  dönem sonunda ayrılan amortisman payı da gider sayfasına yazılır.

       Gelir  kısmına,  satılan  mal  bedeli  veya  yapılan  hizmet  karşılığı  olarak  elde edilen  tutarlar,  alış  iadesi  ile  işletme  faaliyetinden  elde  edilen  diğer  bütün  gelirler ve bunlara ait hesaplanan KDV kayıt edilir.

       işletme   mal   ticareti   ile   uğraşıyorsa,   dönem   başı   mal   mevcudu   tutarı,   işletme defterinin  gider  sayfasının  nakli  yekun  satırının  satın  alınan  emtia  (mal)  sütununa kayıt edilir.

       VUK.  madde  196 ya  göre;  işletme  hesabı  esasına  göre  defter  tutanlardan mal   alım   satımı   yapanlar,   hesap   dönemi   sonunda   mal   envanteri   çıkarmak zorundadırlar. İşletmeler,  işe  başladıkları tarihte ve  bundan sonra  da  her  dönemin sonunda,  mal  mevcutlarını  saymak,  ölçmek,  tartmak  ve  değerini  tespit  ederek (envanter   yaparak)   işletme   hesabı   defterine   kaydetmek   zorundadırlar.   Yapılan sayımda elde bulunan mallar maliyet fiyatlarıyla değerlendirilerek dönem sonu mal mevcudu bulunur.

      Dönem  sonu  mal  mevcudu,  bir  sonraki  yılın  dönem  başı  mal  mevcudunu gösterir.  İsteyenler,  ayrı  bir  envanter  defteri  tutarak,  mal  envanterini  bu  deftere kayıt edebilirler.

      İşletme  hesabı  esasına  göre  defter  tutanlar,  her  hesap  döneminin  sonunda işletme  hesabı  hülasası  (özeti)  düzenlerler.  Işletme  hesabı  özeti,  işletme  hesabı defterinin  gelir  ve  gider  sayfası  toplamlarının  bir  tablo  halinde  karşılaştırılmasına denir.  Işletme  hesabı  özetinin  sol  tarafına  giderler,  sağ  tarafına  ise  gelirler  kayıt edilir.

      İşletme Defteri Örneği İçin Tıklayın